ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçilerin İran’a yönelik savaşın maliyetini karşılamak için hazırladığı son planlar, ABD Başkanı Donald Trump’ın hayali olan 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesini sekteye uğratabilir.
Parti liderleri, Ortadoğu’daki savaş nedeniyle tükenen füze savunma sistemleri ve diğer kritik mühimmat stoklarını takviye etmek amacıyla Pentagon’un bilançosundaki açığı kapatacak 60 milyar dolarlık bir tasarıyı yasalaştırmak için zamana karşı yarışıyor.
Cumhuriyetçiler, bu tasarayı Kongre’den geçirmek için Senato’daki Demokratların çıkardığı engelleri aşmalarına olanak tanıyan bütçe uzlaştırma sürecini kullanmayı planlıyor.
Hükümet yetkilileri, Kongre üyelerine acil savaş ihtiyaçlarının karşılanması için daha küçük ölçekli bir adım atılması çağrısında bulundu.
Fakat bu Trump’ın devasa savunma bütçesi hedefi için sorun teşkil ediyor; zira ABD Başkanı, 1,5 trilyon dolarlık toplam bütçe taslağının 350 milyar dolarlık kısmının yine aynı uzlaştırma yöntemiyle Kongre’den geçmesini umuyordu.
Reuters’ın aktardığına göre Senato Ödenek Komisyonunun savunma heyetinde yer alan Cumhuriyetçi Senatör Jerry Moran konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Savunma harcamaları benim ve ülkemiz için son derece önemli fakat yeni bir uzlaştırma tasarısı için yeterli oy olduğunu düşünmüyorum. Yapılabilecek olan şeylere odaklanmalıyız” ifadelerini kullandı.
Kongre, bu yılın ilkbahar aylarında göçmenlik ve sınır devriyesi programlarını finanse etmek amacıyla halihazırda 70 milyar dolarlık ayrı bir uzlaştırma yasasını kabul etmişti.
Ara seçimler öncesinde her iki mecliste de kıl payı çoğunluğa sahip olan Cumhuriyetçilerin bu yıl iki uzlaştırma yasasını daha onaylaması, siyasi açıdan düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.
Nitekim Kongre’nin birkaç hafta içinde başlayacak yaz tatili öncesinde hangi ölçekte olursa olsun büyük bir bütçe tasarısını yasalaştırması ciddi bir zorluk teşkil ediyor.
Temsilciler Meclisi’ndeki etkili Cumhuriyetçiler, dün Bütçe Komisyonundan geçerek ilk engeli aşan 60 milyar dolarlık dar kapsamlı teklifin, ileride başka finansal sıkıntılara yol açsa bile derhal ele alınması gerektiğini savunuyor.
Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Mike Rogers, “Bu durum, gelecekte nasıl çözeceğimi bilmediğim yüz milyarlarca dolarlık zorunlu harcamayı açıkta bırakıyor. Ancak eski milletvekili Peter King’in de dediği gibi, o köprüye geldiğimde aşağı atlarım. Şu an tek tek sorunlarla ilgilenmek zorundayım” dedi.
Buna karşın Senato’daki üst düzey Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi’nin bu dar kapsamlı bütçe teklifini hızla onaylayacakları yönündeki beklentileri şimdiden düşürüyor.
Senato Çoğunluk Lideri John Thune, bu planı “riskli bir teklif” olarak nitelendirerek, daha fazla kaynak talep eden savunma yanlısı Kongre üyelerinin oylarını almanın ciddi bir zorluk yaratacağına işaret etti.
AFP’nin haberine göre Thune gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ek askeri harcamalara ihtiyaç olduğunun farkındayım. Ancak ihtiyaç duyulan bütçe göz önüne alındığında, böyle bir riski göze alıp bu tasarıyı oylamaya sunmaya değer mi?” sorusunu yöneltti.
Trump’ın 1,5 trilyon dolarlık planının en büyük destekçilerinden biri olan Senato Silahlı Hizmetler Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Roger Wicker da Temsilciler Meclisi’nin planını eleştirerek, “Daha fazlasına ihtiyacımız olacak” ifadesini kullandı.
Komisyon Başkanı Rogers, bu geçici fonun mühimmat stoklarını doldurmak, Venezuela ve İran’daki askeri operasyonlar için harcanan parayı yerine koymak adına hayati önem taşıdığını belirtti.
Rogers, bu nakit akışı sağlanmadığı takdirde bazı askeri programların, özellikle de eğitim ve bakım faaliyetlerinin yıl sonuna kadar kaynaksız kalacağını ifade etti.
Temsilciler Meclisi’ndeki bazı Cumhuriyetçiler, 350 milyar dolarlık ek bütçe artışını destekleseler de böylesine iddialı bir hedefin şu an için gerçekçi olmayabileceğini belirtiyor.
Silahlı Hizmetler Komisyonunun kıdemli üyelerinden Cumhuriyetçi Rob Wittman, “Burada asıl bakılması gereken şey, neyin mümkün olduğudur. Bu çok büyük bir harcama tutarı ve bizim sadece bir buçuk haftamız var” değerlendirmesinde bulundu.
Cumhuriyetçiler geçen yıl, Trump ve parti yönetiminin vergi kesintileri, ordu ve sınır güvenliği harcamalarını içeren ortak paketi kapsamında, temel savunma bütçesinin üzerine 150 milyar dolarlık bir artış elde etmişti.
Beyaz Saray bu yıl da benzer bir başarıyı tekrarlamak istiyor ve Temsilciler Meclisi ödenek planlamacılarının 2027 mali yılı için öngördüğü 1,1 trilyon dolarlık temel savunma bütçesine ek olarak yüz milyarlarca dolar daha talep ediyor.
Kongre’de Trump’ın 1,5 trilyon dolarlık devasa savunma bütçesinin tamamen gerçekleşebilir olduğunu düşünenlerin sayısı oldukça az olsa da Pentagon, silah stoklarının yenilenmesi, insansız hava aracı ile İHA savar teknolojilerinin üretilmesi ve Altın Kubbe füze savunma sisteminin kurulması gibi en öncelikli projeleri için bu 350 milyar dolarlık bütçe uzlaştırma payına güveniyor.
Bu girişimlerin iptal edilmesi halinde, Pentagon birçok önemli projesinin ödeneksiz kalması riskiyle karşı karşıya kalacak.
Ara seçimler öncesinde hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’daki sıkışık takvim nedeniyle Cumhuriyetçilerin Pentagon bütçesini artırmak için önlerinde sınırlı zaman ve sınırlı seçeneği mevcut.
Temsilciler Meclisi Bütçe Komisyonunun üzerinde çalıştığı taslak, 60 milyar doları Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonuna tahsis edilmek üzere toplam 95 milyar dolarlık bir bütçe uzlaştırma tasarısını öngörüyor.
Herhangi bir bütçe paketinin yasalaşması için hem kıl payı bölünmüş Temsilciler Meclisi’nden hem de ara seçimler öncesinde tek partili bir tasarıyı zorlamaya sıcak bakmayan Senato’dan geçmesi gerekiyor.
Temsilciler Meclisi Savunma Ödenekleri Alt Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Ken Calvert, bu dar kapsamlı paketin “bir şeyler yapacağını” ancak yeterli olmayacağını söyledi.
Calvert bütçenin düşüklüğünden yakınırken, ara seçim döneminin getirdiği siyasi atmosferin Demokratların desteğini almayı zorlaştırdığına dikkati çekti.
Calvert, “İhtiyacımız olan malzemeleri satın alabilmek için bir bütçe uzlaştırma yasasına ya da yüksek miktarlı ek bütçeye ihtiyacımız var. Bu uzlaştırma tasarısı nispeten küçük bir paket olsa da önümüzdeki birkaç ay içindeki mutlak acil ihtiyaçları karşılayacaktır” dedi.
Bu hafta Meclis Başkanı Mike Johnson ve diğer Cumhuriyetçi liderlerle Beyaz Saray’da yapılan toplantıya katılan Rogers, Trump’ın savunma harcamalarında 350 milyar dolarlık ek bütçe sağlama konusunda “hala kararlı” olduğunu söyledi.
Ancak bu talebin, acil ihtiyaçlar için bütçe uzlaştırma sürecinin kullanılması çabalarının gerisinde kalacağını belirtti.
Rogers, son plan hakkında konuşurken, “Bu tasarıyı geçirdikten sonra o konuyu düşünecekler” dedi.
