Bazen modanın belli kalıplar içerisine sıkıştığını hissederiz. Yenilik katamadığını düşünür ve eleştiri oklarını fırlatmaya başlarız. Bir süredir modanın en görünür sorunu hız ve benzerlikti. Algoritma neredeyse herkese aynı parçaları ve stil önerilerini gösteriyor, TikTok her hafta yeni bir estetik üretiyor, markalar da bunu bir döngü halinde ürüne çeviriyordu. Sürekli güncellenen ama birbirine benzeyen gardıroplar bu durumun sonucu oldu. Diğer bir önemli sonuç da Z kuşağının yüksek modaya karşı ilgisini kaybetmesiydi. Dijital ve çevrimiçi dünyada büyüyen bu kuşak modayı herkesten önce ve herkesten fazla gördü. Tam da bu yüzden kendi zevki ile algoritmanın beslediği zevk arasındaki farkı daha sert hissetmeye başladı. Bunun getirisi olarak sosyal medyada “kişisel stil” aramaları 2025’te sıçrama yaptı. Aynı dönemde bazı parametreler algoritmanın kişisel stili yozlaştırdığına, gençlerin ise buna karşı daha bilinçli bir mesafe geliştirdiğine işaret ediyordu. Nitekim bu hissedildi ki son birkaç sezondur moda haftalarının ana teması kişisel stil ve özgürlük üzerine kurulu.
Z kuşağının kişisel stile ve yüksek modaya bakış açısını anlayabilmek için minik bir örneklem grubuna bazı sorular yönelttik. Cevaplar şaşırtıcı olmayan biçimde birbirine yakındı. “Trendler hoşuma gidiyor ama bir kıyafetin aynısını sürekli giymem”; “Lüks markaları seviyorum ama fiyatlar onları ulaşılmaz kılıyor”; “Vintage daha ilgi çekici geliyor”; “Aynı parçayı herkeste görmek istemediğim için hızlı modadan uzak duruyorum, bu yüzden annemin gardırobundan yararlandığım bile oluyor”… Cevaplara baktığımızda bütün kapılar esasında özgünlüğe açılıyor. Z kuşağı artık bir estetiğe ait görünmekten çok, o estetiği kendi zevkine göre uyarlamakla ilgileniyor. Onlar için bugün iyi giyinmek, bir trendi eksiksiz uygulamaktan ziyade başka bir dönemle karıştırıp, yeni kombinasyonlar yaratmak anlamına geliyor. Bu, aynı zamanda onların fabrikasyon yaklaşımlardan uzak durma konusundaki tavrını gösteriyor.
Bu, Z kuşağının alışveriş davranışında da değişime sebep oluyor.
Genç kesim, trend olanın daha ucuz alternatifine yönelmek yerine başkasında olmayan parçalara sahip olmayı daha mantıklı buluyor. Öte yandan alışverişlerini mağaza mağaza gezmek yerine online platformlardan yapıyorlar. Gençlerin kişisel stilini oluştururken ilham aldığı uygulamalar arasında TikTok ve Pinterest başı çekerken, Instagram bu ikisinin gerisinde kalıyor. Ayrıca alışveriş listesindeki en temel parçaların bile küçük ama ayırt edici dokunuşları olmasına özen gösteriliyor. Örneğin basit bir düğme veya kol detayı onların tercih sebebi olabiliyor. Yani gündelik kıyafetin içindeki ayırt edici noktalar önemseniyor. Temel parçaları sıkıcı olmadan kombinlemenin yollarını arıyorlar.
Haliyle bu kuşağın kişisel stile yönelmesi, lüks moda için ticari bir uyarı haline geliyor. Lüks pazarın birkaç yıldır bariz bir daralma yaşadığı da hepimizin malumu. Vogue Business’ın aktardığına göre sektör son iki yılda yaklaşık 50 milyon müşteri kaybetti. Nedenler arasında agresif fiyat artışları, zayıflayan tüketici güveni ve özellikle genç müşterileri uzaklaştıran yaratıcılık eksikliği sayılıyor. Bu durum tüketicilerin daha erişilebilir markalara ya da ikinci ele kaymasına sebep oluyor. Sonuç olarak pahalı olan arzulanandır tezi bir noktada çökmüş oluyor.
Moda teknoloji şirketi Lyst’in 2026 ilk çeyrek verileri de bu kırılmayı ilginç biçimde görünür kılıyor. Listede Chanel zirveye yerleşirken Saint Laurent onu takip ediyor. Aynı raporda COS ve Stone Island gibi ultra lüks olmayan markaların ilk 20’de yer alması bugünün tüketim alışkanlıklarının yalnızca yüksek fiyatla kurulmadığını gösteriyor. Jacquemus’ün nostaljiden beslenen ve hikayesi olan reklam kampanyaları, kişiyle direkt olarak bağ kuruyor. Chanel ve Dior da kreatif direktör değişikliklerinden sonra Z kuşağının ilgisini çekiyor.
Yüksek moda bu dalgalanmayı fark etmiş olacak ki genç tüketiciye hitap edebilmek için güçlü ve yoruma açık tasarımlara yöneliyor. Miuccia Prada’nın oyun bahçesi Miu Miu bunun en bariz örneği. Marka, son yıllarda kusursuz kusurluluk üzerine bir tasarım evreni kurdu. Belirli bir trende bağlı kalmadan ucu açık bırakılan koleksiyonlardan herkes payına düşeni alıyor. Bu yaklaşım popülerliğinin yanı sıra markanın satış rakamlarını da yükseltti. Coach (Re)Loved programıyla vintage çantalarda onarım, ileri dönüşüm, monogram ve kişiselleştirme uygulamalarını öne çıkarırken; Coachtopia ile atık malzemeden üretilen ürünler geliştirerek Z kuşağının ilgisini cezbetmiş gibi görünüyor. Zira bu stratejinin karşılığı olarak genç kesim markayı ulaşılabilir lüks sıralamasında başa ekliyor.
Z kuşağı arasında yükselişe geçen bir diğer markaysa Amerika merkezli Staud. Bu başarıda ürünlerini kişiselleştirmeye açmasının payı çok büyük. Markanın otuza yakın sıradışı desendeki boncuk işlemeli Tommy çantası, kendini sürekli dinamik tutabilen çeşitliliğiyle Staud’ı emsallerinden ayrı bir kefeye koyuyor. Dilara Fındıkoğlu, The Attico, Coperni gibi genç markalar da gustolarıyla öne çıkıyor.
Sonuç olarak Z kuşağı yüksek modayı reddetmiyor. İstedikleri şey markaların bir hikaye anlatması ve yenilikçi bir tasarım dili sergilemesi. Bu kesim modayı daha az tüketiyor gibi görünse de aslında onu daha seçici, daha bilgili ve daha kişisel biçimde kullanıyor. Yüksek modayı dönüştürmeye başlayan ve markaların elinden geleni yapmasına sebep olan dürtü de tam olarak bu.
Kaynak: Vogue
