Gün boyunca masabaşı işlerde veya koltukta hareketsiz kalmanın bedeli sandığımızdan daha ağır olabilir. Modern yaşamın getirdiği bu alışkanlık, artık sadece kalp rahatsızlıkları veya kas ağrıları ile anılmıyor. İskoçyalı uzmanların imzasını taşıyan yeni bir bilimsel çalışma, uzun süreli oturma eylemi ile ölümcül kanser türleri arasında doğrudan bir bağ bulunduğunu kanıtlıyor.
Glasgow Üniversitesi tarafından yürütülen geniş kapsamlı araştırmada, 90 bini aşkın yetişkinin sağlık verileri 12 yıl boyunca takip edildi. Katılımcıların günlük rutinlerini mercek altına alan ekip, her otuz dakikalık periyodun büyük çoğunluğunu hareketsiz geçiren bireylerde tabloyu ortaya koydu. Buna göre, uzun süreli aralıksız oturmak kansere yakalanma ihtimalini yüzde 3, bu hastalık sebebiyle vefat etme olasılığını ise yüzde 9 oranında yukarı çekiyor. Özellikle pankreas ve kolon gibi kanser türlerinde, obezite faktörü de işin içine girince tehlike daha da belirginleşiyor.
Uzun süre sabit kalmak vücutta iltihaplanma sürecini tetikliyor. Bu durum hücre DNA’sının zarar görmesine ve tümörlerin gelişimi için uygun bir zemin oluşmasına yol açıyor. İnsülin direnci üzerinden ilerleyen süreç, tip 2 diyabet riskini de beraberinde getirerek kanser hücrelerini adeta besliyor. Ancak bilim insanları, bu kısır döngüyü kırmak için ağır sporlara gerek kalmadığı konusunda emin.
Küçük molaların büyük etkisi
Günde yarım saati bile hareketli kılmak, kanser kaynaklı ölüm riskini yüzde 18 gibi ciddi bir oranda azaltabiliyor. Gün içindeki uzun blokları kısa yürüyüşlerle bölmek, genel kanser riskini yüzde 6 seviyesinde düşürüyor. Hatta obezite ve diyabet kaynaklı hastalıklarda bu koruma kalkanı yüzde 10 düzeyine çıkıyor. Uzmanlar, sağlık kılavuzlarında yer alan yoğun egzersiz tavsiyelerinin ötesine geçerek, gün içine yayılacak hafif hareketlerin önemini vurguluyor.
Beş dakikalık kısa tempolu aktiviteler bile metabolizmayı yeniden canlandırma yeteniğine sahip. İleriye dönük hedeflenen çalışmalar, bireylerin yaşam tarzına uygun kişiselleştirilmiş hareket stratejileri sunmayı amaçlıyor. Günlük rutine eklenecek küçük müdahaleler, sağlığı korumak adına oldukça etkili bir kalkan vazifesi görüyor.
