ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, Orta Doğu genelinde ekonomiyi sarsmaya devam ediyor. Savaşın 21’inci gününde yalnızca turizm tarafındaki kaybın 12 milyar doları geçtiği hesaplanıyor.
Bölgede enerji, ticaret ve lojistik başta olmak üzere birçok sektör yavaşlarken, en sert darbe turizm ve havacılık alanında hissedildi.
Günlük yüz milyonlarca dolarlık kayıp
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, uluslararası ziyaretçi harcamalarındaki düşüş günlük en az 600 milyon dolar seviyesinde.
Ortaya çıkan tabloda, 21 günlük süreçte turizm gelirlerinde 12 milyar doların üzerinde kayıp yaşandı. Ancak bu rakama uçuş iptalleri, artan maliyetler ve bağlantılı sektörlerdeki zararlar dahil değil. Bu nedenle toplam ekonomik etkinin çok daha yüksek olduğu değerlendiriliyor.
Havacılıkta pandemi sonrası en büyük kriz
Çatışmaların başlamasıyla birlikte hava sahalarının kapanması ve artan güvenlik riskleri, küresel havacılıkta ciddi aksamalara yol açtı. Sadece ilk 24 saatte 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edilirken, sonraki günlerde de iptal ve gecikmeler sürdü.
Birçok Avrupa merkezli hava yolu şirketi Orta Doğu seferlerini azaltırken bazıları tamamen askıya aldı. Türk Hava Yolları ve Pegasus da riskli bölgelere uçuşlarını geçici olarak durdurdu. Savaş sonrası kriz, Avrupa-Asya-Afrika hattındaki uçuş ağını doğrudan etkileyerek küresel çapta gecikme ve maliyet artışı yarattı.
Bölgesel hava merkezleri ciddi şekilde etkilendi
Dubai, Abu Dabi ve Doha gibi küresel transit merkezlerde operasyonlar aksadı. Normalde günlük yüz binlerce yolcuya hizmet veren bu merkezlerde uçuşlar kesintiye uğradı.
Özellikle Dubai Uluslararası Havalimanı’nda operasyonlarda zaman zaman ciddi aksamalar yaşandığı bildirildi. Katar’da ise hava sahasının kapanması bağlantılı uçuşları doğrudan etkiledi.
Rezervasyonlar iptal edildi, talep düştü
Turizm tarafında güvenlik endişeleri ve ulaşım sorunları nedeniyle rezervasyon iptalleri hız kazandı. Dubai başta olmak üzere birçok şehirde oteller doluluk oranlarını korumak için indirimlere yöneldi. Kuveyt ve Bahreyn’de turizm faaliyetleri yavaşlarken, bazı tesisler tahliye bekleyen yabancılar tarafından kullanıldı.
“Güvenli liman” algısı zayıflıyor
Son yıllarda lüks turizm ve iş seyahatlerinin merkezi haline gelen Dubai ve Abu Dabi’nin güvenli destinasyon algısı da ciddi şekilde zarar gördü. Mart ayı gibi yoğun bir dönemde beklenen turist hareketliliği gerçekleşmezken, ziyaretçilerin alternatif rotalara yöneldiği belirtiliyor.
207 milyar dolarlık hedef tehlikede
Çatışmalar öncesinde Orta Doğu’nun 2026 yılında turizmden 207 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyordu.
Ancak mevcut tablo, bu hedefin ciddi şekilde riske girdiğini gösteriyor. Günlük kayıpların devam etmesi halinde bölge ekonomilerinde ek milyarlarca dolarlık zarar oluşabileceği ifade ediliyor.
Suudi Arabistan’ın turizm planları sekteye uğradı
Turizm yatırımlarıyla ekonomisini çeşitlendirmeye çalışan Suudi Arabistan da gelişmelerden olumsuz etkilendi.
“Vizyon 2030” kapsamındaki projelerde yavaşlama görülürken, hava sahası kısıtlamaları uluslararası uçuşları aksattı. Mekke ve Medine’de bile ziyaretçi sayısında düşüş yaşandığı belirtiliyor.
