ABD-İsrail-İran arasında 28 Şubat 2026’da başlayan savaş, yalnızca Batı Asya’daki askeri dengeleri değil, küresel ekonomi, enerji güvenliği ve finans piyasalarını da derinden etkileyen bir krize dönüştü. Kısa süreli bir operasyon beklentisiyle başlayan süreç, Hürmüz Boğazı gerilimi ve karşılıklı saldırılarla küresel bir ekonomik şoka evrildi.
SAVAŞIN BAŞLANGICI: 28 ŞUBAT 2026
28 Şubat gecesi ABD ve İsrail, İran’ın Tahran, İsfahan, Natanz ve Kirmanşah çevresindeki askeri ve nükleer tesislerine geniş çaplı hava saldırıları düzenledi.
ABD yönetimi operasyonu “önleyici güvenlik hamlesi” olarak tanımlarken, İsrail saldırıların “varoluşsal tehdit” nedeniyle gerçekleştirildiğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin vermeyeceğiz” ifadesini kullanırken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu operasyonun süreceğini belirtti.
İran ise saldırıları savaş ilanı olarak değerlendirdi ve ABD üsleri ile İsrail şehirlerini hedef alacağını duyurdu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ VE ENERJİ PİYASALARI
Savaşın en kritik kırılma noktası, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışını tehdit etmesi oldu. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu bölgeden geçiyor.
Bu gelişmeyle birlikte:
- Brent petrol sert yükseldi
- Altın tarihi zirveleri test etti
- Gümüşte oynaklık arttı
- Küresel borsalarda satışlar hızlandı
Piyasalarda ana beklenti, “Hürmüz kapanırsa küresel enerji krizi yaşanır” yönündeydi.
MART 2026: ENERJİ KRİZİ DERİNLEŞTİ
Mart ayının ilk haftasında İran, Hürmüz çevresinde tanker trafiğini yavaşlattı. Sigorta maliyetleri yükselirken küresel enerji piyasalarında panik oluştu.
Petrol fiyatları 120 doların üzerine çıktı ve bu durum analistler tarafından “1970’lerden bu yana en sert enerji şoklarından biri” olarak yorumlandı.
Altın güvenli liman talebiyle yükselirken, gümüş hem sanayi metali hem de güvenli liman özelliği nedeniyle daha sert dalgalandı.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI PİYASALARI YÖNLENDİRDİ
Savaş boyunca ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları piyasalarda doğrudan etkili oldu.
- Sert açıklamalar petrolü yükseltti
- Diplomasi mesajları fiyatları aşağı çekti
- Altın güvenli liman talebiyle dalgalandı
- Gümüşte yüzde 5’i aşan hareketler görüldü
Özellikle 2 Nisan sonrası açıklamalarda gümüşte sert satışlar yaşandı.
İSRAİL VE İRAN STRATEJİLERİ
İsrail, İran’ın nükleer kapasitesiyle birlikte füze altyapısını ve bölgesel etkisini hedef alan bir strateji izledi. Süreç uzadıkça İsrail ekonomisi de güvenlik baskısından etkilendi.
İran ise doğrudan topyekûn savaş yerine asimetrik baskı stratejisini tercih etti:
- Körfez enerji yollarında baskı
- ABD üslerine tehdit
- İsrail’e füze saldırıları
- Deniz taşımacılığına müdahale
Hürmüz Boğazı, İran’ın en güçlü ekonomik baskı aracı olarak öne çıktı.
NİSAN 2026: KÜRESEL EKONOMİDE ETKİLER
Nisan ayında savaşın ekonomik sonuçları belirginleşti. Avrupa’da enerji maliyetleri artarken enflasyon beklentileri bozuldu. ABD’de ise yükselen benzin fiyatları iç politik baskı yarattı.
Altın güçlü kalmayı sürdürürken petrol yüksek seviyelerde dengelendi. Gümüş ise daha sert fiyat hareketleri göstermeye devam etti.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ VE KÖRFEZ ARABULUCULUĞU
Nisan sonuna doğru Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve BAE devreye girerek diplomatik temasları hızlandırdı.
İran tarafı yaptırımların kaldırılması ve fonların serbest bırakılması gibi talepler sunarken, Washington bu şartların büyük kısmını reddetti.
MAYIS 2026: ATEŞKES BEKLENTİSİ
Mayıs ayında savaşın tonu değişti. Diplomasi mesajları artarken askeri tehditler de devam etti.
Trump, 17 Mayıs’ta “Saat işliyor, İran hızlı davranmalı” dedi, 19 Mayıs’ta ise “İran’a yeniden büyük bir darbe vurabiliriz” ifadelerini kullandı.
Aynı dönemde bazı saldırı planlarının ertelendiği açıklandı. Bu gelişmeler piyasalarda anlık fiyatlamalara neden oldu:
- Petrol geriledi
- Altın toparlandı
- Gümüş yükseldi
Ancak kısa süre sonra gelen açıklamalarla petrol yeniden yükseldi.
ALTIN VE GÜMÜŞÜN SAVAŞ PERFORMANSI
Altının güçlü kalmasında üç temel faktör öne çıktı:
- Güvenli liman talebi
- Enflasyon ve resesyon korkusu
- Enerji krizi endişesi
Ancak ABD tahvil faizlerindeki yükseliş dönem dönem altın üzerinde baskı oluşturdu.
Gümüş ise çift yönlü yapısı nedeniyle daha oynak hareket etti. Hem sanayi metali hem de güvenli liman olması, fiyatlamayı daha sert hale getirdi.
20 MAYIS 2026 İTİBARIYLA SON DURUM
Savaş tamamen sona ermiş değil ancak ilk haftalardaki yüksek risk senaryosu zayıflamış durumda.
Hürmüz Boğazı hâlâ kritik risk alanı olarak öne çıkarken:
- Petrol piyasasında yüksek risk primi devam ediyor
- ABD ve İsrail sert söylemleri sürdürüyor
- İran yaptırımlar olmadan geri adım atmıyor
Süreç, klasik bir askeri çatışmadan çok küresel piyasaları yönlendiren bir “jeopolitik fiyatlama rejimi”ne dönüşmüş durumda.
