Son dönemde siyasi çıkarların yanı sıra, Çin ve ABD’nin uzayı maden kaynaklarının sömürülmesi için yeni bir cepheye dönüştürme çabaları hız kazandı.
Kanada’nın Vancouver kentindeki bağımsız bir bilim insanı ekibi, “Planetary and Space Science” dergisinde yayımlanan çalışmalarında, Ay yüzeyindeki kraterlerden çıkarılabilecek platin, rodyum, iridyum gibi nadir elementlerin değerinin 1 trilyon doları aşabileceğini öne sürdü.
Araştırmayı yürüten ekip, milyarlarca yıl önce Ay’a çarparak yüzeyde binlerce yeni krater oluşmasına yol açan metalik asteroitlerin, göktaşlarındaki zengin minerallerin Dünya’ya kıyasla çok daha erişilebilir olacağını vurguladı.
“Çoğu asteroit, düşük yerçekimi avantajına rağmen ulaşım ve operasyon zorlukları barındırır. Oysa Ay, Dünya’nın altıda biri kadar çekim gücüne sahip olmasına rağmen, hem teknik altyapı hem de lojistik bakımından çok daha istikrarlı bir platform sunuyor” diyen ekip lideri, Luna’nın gerçek anlamda “maden altın tavuğu” olabileceğini belirtti.
Bilim insanları, böyle bir uzay madenciliğinin yalnızca NASA ve Çin Uzay Ajansı gibi büyük kurumlar için değil, özel sektör yatırımları aracılığıyla küresel ekonomiye de canlılık kazandırabileceğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte, 1967 Dış Uzay Antlaşması’nın “gök cisimleri ulusal tahsise tabi değildir” hükmü, çıkarılan kaynakların kime ait olduğu, ruhsat düzenlemeleri ve çevresel standartlar gibi kritik soruları yanıtsız bırakıyor.
Bu hukuki boşluğu kapatmak amacıyla ABD liderliğinde hazırlanan Artemis Anlaşmaları, Ay’da ticari madenciliğe zemin hazırlamayı hedefliyor. Şu ana dek 55 ülke tarafından imzalanan bu çerçeveye ne Çin ne de Rusya katılmış durumda.
Uzmanlar, uluslararası toplumun ticarileşen uzay çalışmalarını hukuken denetleyecek şeffaf ve adil bir mekanizma oluşturmak için acilen harekete geçmesi gerektiğini vurguluyor.
