Polonya’da Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümetin, geçmiş dönemin “siyasallaşmış” yargı reformlarını iptal etme girişimi, eşi benzeri görülmemiş bir kaosa yol açtı. Yıllar önce boşandığını sanan binlerce vatandaş, kağıt üzerinde hala evli kalmış olabilir.
Olayı ortaya çıkaran küçük bir kasabada boşanan bir çift oldu. Ülkenin kuzeydoğusundaki Gizycko kasabasında bir çift boşandıktan sonra mal paylaşımı için yeniden mahkemeye gitti. Ancak mahkeme, çiftin boşanma kararını veren hakimin, önceki hükümet döneminde tartışmalı usullerle atanan bir “neo-hakim” olduğunu belirterek, boşanmanın hukuken geçersiz olduğuna hükmetti. Karara göre çift, hala evli sayıldı.
KRİZİN NEDENİ “NEO HAKİMLER”
Polonya’da 2015-2023 yılları arasında iktidar olan Hukuk ve Adalet Partisi PiS, yargıç atama yetkisini yargıdan alıp parlamentoya vermişti. Ülke içinde ve dışında tepkilere neden olan bu kararlara Avrupa Birliği de karşı çıkmış, mahkemelerin bağımsızlığının zedelendiğini savunarak Polonya’ya yaptırım uygulanmaya başlanmıştı. Bu sistemle PiS’in atadığı hakimler 8 sene içinde binlerce davaya bakarken 2023’te iktidarı devralan Sivil Koalisyon (KO) partisi ve lideri Donald Tusk bu durumu tersine çevirmeye çalışmıştı.
Sığındığı Macaristan’dan açıklama yapan eski yargı reformlarının baş aktörlerinden eski Polonya Adalet Bakanı Zbigniew Ziobro ise hükümeti “gerçek bir kaos ve anarşi yaratmakla” suçladı.
HÜKÜMETİN ÇÖZÜMÜ MAHKEMESİZ BOŞANMA
Polonya’da her yıl ortalama 57 bin çift boşanıyor. Bu da on binlerce kararın “her an iptal edilebilir” olduğu bir hukuki saatli bomba anlamına geliyor. Kaosun büyümesini engellemeye çalışan Tusk hükümeti, bir yasa taslağı hazırladı. Buna göre çocuksuz çiftlerin mahkeme yerine nüfus müdürlüklerinde boşanabilmesinin önü açılacak.
