Son dönemde teknoloji dünyasını yakından ilgilendiren önemli gelişmeler yaşanıyor. Bilgisayar ve bileşenlerinin fiyatlarında bir süredir devam eden yükseliş trendi, ne yazık ki yakın gelecekte yeni bir ivme kazanabilir. Bu durumun temelinde ise küresel tedarik zincirlerinin kilit oyuncusu olan Çin’in nadir toprak elementleri ihracatına getirmeye hazırlandığı yeni ve sıkı kısıtlamalar yatıyor.
Edinilen bilgilere göre, Çin hükümeti Aralık 2025’ten itibaren geçerli olmak üzere nadir toprak elementlerinin ticaretine yönelik mevcut düzenlemeleri önemli ölçüde genişletiyor. Nisan ayında başlayan düzenleme dalgasının bu yeni aşaması, holmiyum, tulyum, erbiyum, iterbiyum, europiyum ve terbiyum gibi teknoloji üretimi için hayati öneme sahip elementleri kapsıyor.
Pekin yönetimi, bu kritik minerallerin dağıtımını ulusal güvenlik gerekçesiyle daha sıkı bir denetim altına aldığını belirtiyor. Getirilen yeni kurallar oldukça kapsamlı. Artık bu malzemelerin yarı iletken üretimi veya savunma sanayisi gibi stratejik alanlarda kullanılmak üzere ihracına izin verilmeyecek.
Kısıtlamalar sadece ham elementlerle de sınırlı değil; bu elementlerin mıknatısa dönüştürülme süreçlerine dair teknik bilgi ve know-how (teknik yöntemler) da ihracat yasağı kapsamına alınıyor. Bu adım, Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki teknolojik üstünlüğünü koruma isteğinin güçlü bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Teknolojiye etkisi büyük olacak
Bu karar, teknoloji ve bilgisayar bileşenleri sektörü üzerinde derin ve geniş kapsamlı etkiler yaratma potansiyeli taşıyor. Nadir toprak elementleri, sabit disk (HDD) motorları ve soğutma fanları gibi kritik bileşenlerde kullanılan güçlü mıknatısların temel hammaddesi. Tedarik zincirindeki aksama, özellikle depolama ürünlerinin üretimini doğrudan etkileyecek.
LCD paneller ve çeşitli arka aydınlatma sistemleri de üretim süreçlerinde bu elementleri kullanıyor. Daha dolaylı bir etki ise silikon çiplerde görülebilir. İşlemci üretiminde kullanılan seryum oksit cilalar da nadir toprak elementlerinden üretiliyor. Bu durum, silikon çip üretimini de olumsuz yönde etkileyerek fiyat artışlarına neden olabilir.
Bu elementlerin açık ara en büyük tedarikçisi konumunda olan Çin’in bu denli kapsamlı bir kısıtlama kararı alması, küresel tedarik zincirinde ciddi aksaklıklara yol açma riski taşıyor. Üreticilerin bu hayati elementleri temin etmekte zorlanması, kaçınılmaz olarak üretim gecikmelerine ve maliyetlerin yükselmesine neden olacak.
Ne yazık ki, bu malzemeler için Çin dışında büyük ölçekli ve hızlıca devreye alınabilecek alternatif kaynakların bulunmaması sorunu daha da büyütüyor. Bazı teknoloji devleri alternatif tedarik yollarını araştırmaya başlamış olsa da, bu tür büyük çaplı tedarik zinciri değişikliklerinin sonuç vermesi uzun bir zaman alacaktır. Örnek olarak, Western Digital gibi şirketlerin eski sabit disklerden nadir toprak elementlerini geri dönüştürme projelerine başladığı biliniyor, ancak bu tür projelerin kısa vadede küresel talebi karşılayacak büyük bir etki yaratması beklenmiyor.
