Güvenli, temiz ve sürdürülebilir bir enerji kaynağı olarak görülen nükleer enerji, küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanıyor. Dünya, nükleer gücün avantajlarını fark etmeye başlarken, veriler de bu ilgiyi doğruluyor.
2024’te rekor elektrik üretimi
Dünya Nükleer Birliği (WNA) verilerine göre, 2024 yılında nükleer reaktörler 2.667 terawatt-saat (TWh) elektrik üreterek tarihteki en yüksek seviyeye ulaştı. Bu rakam, 2006’daki 2.660 TWh’lik eski rekoru geride bıraktı. 2023’e kıyasla 66 TWh’lik bir artış gözlemlendi. Bugün dünya genelinde yaklaşık 440 nükleer reaktör, küresel elektrik ihtiyacının %9’unu karşılıyor.
WNA Genel Direktörü Dr. Sama Bilbao y León konuyla ilgili, “Her yıl bu rekorun daha da geliştirilmesi gerekiyor. Çünkü enerji ve iklim hedeflerimizi karşılamanın yolu buradan geçiyor” dedi.
Enerji karışımında nükleerin yeri
WNA verilerine göre dünya enerji dağılımında:
-
Kömür: %36
-
Doğalgaz: %22
-
Hidroelektrik: %15
-
Güneş, rüzgar ve jeotermal: %12
-
Nükleer: %9
-
Petrol: %3 paya sahip.
Birleşik Krallık özelinde ise tablo farklı: Enerji karışımında %30 rüzgar, %30 doğalgaz, %14 nükleer, %14 biyoenerji, %5 güneş, %2 hidroelektrik ve %0,7 kömür bulunuyor. Ülkede dokuz faal reaktör çalışıyor ve yeni projelerle bu sayı artmaya hazırlanıyor.
Asya’da hızlı büyüme
Son on yılda devreye alınan 68 reaktörden 56’sı Asya’da inşa edildi. Halen yapım aşamasındaki 70 reaktörün 59’u da yine Asya ülkelerinde yer alıyor. Bu eğilim, bölgenin nükleer kapasitesini hızla artırdığını gösteriyor.
Nükleer fisyon nasıl çalışıyor?
Nükleer enerji, uranyum gibi radyoaktif elementlerin parçalanmasıyla (fisyon) elde ediliyor. Bu süreçte:
-
Nötron, büyük bir atom çekirdeğine çarpar.
-
Atom iki parçaya ayrılır ve büyük miktarda enerji açığa çıkar.
-
Bu enerji ısıya dönüşür, suyu buhara çevirir.
-
Buhar türbinleri çalıştırarak düşük karbonlu elektrik üretir.
Bu yöntem uzun zamandır bilinse de Çernobil gibi kazalar ve güvenlik endişeleri nedeniyle 1980’lerden sonra nükleerin payı düşmüştü.
Tartışmalar ve çevresel kaygılar
Nükleer enerji, karbon salımı olmadan elektrik ürettiği için “temiz enerji” kabul edilse de, çevreciler farklı düşünüyor. Friends of the Earth adlı kuruluş, nükleerin “iklim krizine yavaş ve pahalı bir çözüm” olduğunu savunuyor. Ayrıca binlerce yıl boyunca tehlikeli kalabilen ciddi riskler taşıdığını vurguluyor.
Tüm tartışmalara rağmen, birçok ülke kömür, petrol ve doğalgazı azaltmak için nükleere yöneliyor. Özellikle yapay zeka ve veri merkezleri gibi yeni alanlardan gelen talep arttıkça, düşük karbonlu enerji üretimi daha da kritik hale geliyor. Dr. Bilbao y León, nükleer sektörün bu ihtiyacı karşılayabilmesi için büyüme hızını artırması gerektiğini belirtiyor.
