ABD’nin New York kentinde emlak sektörüyle ilgili karar alan Kira Düzenleme Kurulu, bu hafta yaptığı oylamada yaklaşık bir milyon kira kontrollü dairenin kirasını iki yıla kadar dondurma kararı aldı.
Alınan bu karar, demokratik sosyalist Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin göreve başlamasından sadece birkaç ay sonra, en önemli seçim vaatlerinden birini yerine getirmesini sağladı.
Kurulda yapılan 7-1’lik oylama sonucunda, ekim ayından itibaren geçerli olmak üzere hem bir yıllık hem de iki yıllık kira sözleşmelerinde artış oranı yüzde sıfır olarak belirlendi.
Manhattan’daki bir müze salonunu dolduran yüzlerce kiracı, oylama sonucunu sevinç çığlıkları ve ıslıklarla karşıladı.
Belediye Başkanı Zohran Mamdani yaptığı açıklamada, “Bu, New York City kiracıları için tarihi bir zaferdir” ifadesini kullandı.
Mamdani, “Bu, şehrimizdeki çalışan insanların hak ettiği bir rahatlamadır” dedi.
Yapılan oylama, New York sakinlerinin yaklaşık dörtte birinin yaşadığı kira kontrollü konutların sahipleri tarafından talep edilebilecek artış oranını belirleyen ve haftalardır devam eden sürecin zirve noktası oldu.
Kurul, bu değerlendirmeyi yaparken ücretler, enflasyon, bakım maliyetleri, vergiler ve ev sahiplerinin gelirleri gibi unsurları dikkate alıyor.
Kurulun 2025 yılı çalışmasına göre, kira kontrollü bir konutun ortalama aylık kirası 1599 dolar seviyesindeydi.
StreetEasy adlı emlak ilan acentesinin verilerine göre ise şehirde yeni kiralanan bir dairenin medyan kirası 3 bin 950 dolar olarak kaydedildi.
Şehri daha uygun fiyatlı hale getirme sözü veren demokratik sosyalist Mamdani, ocak ayında göreve başlamasından bu yana dokuz üyeli kurulun altı üyesini bizzat atadı.
Mamdani’nin bu üyeleri kiracılara sempati duyduğuna inandığı kişiler arasından seçtiği belirtildi.
Kurulun bu planı, mayıs ayında yapılan bir ön oylamayla da desteklenmişti.
Ancak perşembe günkü oylamadan saatler önce, ev sahiplerini temsil eden bir kurul üyesi, bu durumun kurul kadrolarını kendi lehine doldurmak anlamına geldiğini belirterek istifa etti.
Üye, kurulu tarafsız olma yönündeki yasal yükümlülüklerine uymamakla suçladı.
Mamdani’nin selefi tarafından atanan ve kuruldaki iki ev sahibi temsilcisinden biri olan Christina Smyth, istifa açıklamasında sonucun belediye başkanı tarafından önceden belirlendiğini ifade etti.
Christina Smyth, “Yeniden yapılandırılan kurulun bir kira dondurma kararı sunması gerekiyordu. O zamandan beri yaşanan her şey bir tiyatroydu” dedi.
Smyth ayrıca kurulun “veri toplayan bir organ olmaktan çıktığını” ve ne pahasına olursa olsun bir kira dondurma kararı vermeyi hedeflediğini dile getirdi.
Mamdani tarafından atanan Kurul Başkanı Chantella Mitchell ise kurul üyelerinin ve çalışanlarının bağımsızlık ve dürüstlük içinde görev yaptığını söyledi.
Kuruldaki diğer ev sahibi temsilcisi ve yine Mamdani’nin atadığı bir isim olan Maksim Wynn, oylama öncesinde uzun bir bildiri okurken kiracılar tarafından yuhalandı.
Ancak Wynn birkaç dakika sonra konuşmasını tamamlayıp kira dondurma lehinde oy kullandığında, kalabalığın öfkesi sevince dönüştü.
Oylama öncesindeki süreçte düzenlenen halka açık oturumlarda kiracılar kiraların dondurulmasını, hatta düşürülmesini talep etmişti.
Kiracılar, gelirlerinin enflasyona ve hızla artan faturalara yetişemediğini belirtti.
Benzer bir kira dondurma kararı, eski Belediye Başkanı Bill de Blasio döneminde 2015 ile 2021 yılları arasında sadece bir yıllık sözleşmeler için olmak üzere üç kez uygulanmıştı.
Ev sahiplerini temsil eden gruplar ise kira dondurma kararının mülk sahiplerinin binalarının bakımını yapmasını zorlaştıracağını savundu.
Gruplar, bazı ev sahiplerinin konut kredilerini dahi ödeyemez duruma geldiğini aktardı.
Tek bir binaya sahip olan küçük işletmelerden, zengin yatırımcılara kadar bazı ev sahipleri, kira kontrollü birimlerdeki kayıplarını telafi etmek için kontrol dışı piyasa fiyatlı dairelerin kiralarını artırmak zorunda kaldıklarını ifade ediyor.
Seçimi kazanmasının ardından Zohran Mamdani, Queens’te bulunan ve aylık kirası yaklaşık 2 bin 300 dolar olan kira kontrollü tek odalı dairesinden, belediye başkanının Manhattan’daki beş odalı resmi konutuna taşınmıştı.
Son oylama, Mamdani’nin başarılı geçen haftasını daha da pekiştirdi.
Mamdani, ABD Kongresi’ndeki New York koltukları için Demokrat Parti’den aday olmak üzere çekişmeli yarışlara giren üç sol eğilimli adayın tamamının zaferini de kutlamıştı.
ABD’nin en yüksek kira bedellerine sahip şehirlerinden biri olan New York’ta, piyasa fiyatlı kiralar da dahil olmak üzere barınma maliyetleri yükselmeye devam ediyor.
Nisan ayında Manhattan’daki bir dairenin ortalama kirası, boşluk oranının yüzde 1,55 ile son altı yılın en düşük seviyesine gerilemesiyle birlikte, ilk kez ayda 5 bin doları aşmıştı.
Artan yaşam maliyetleri, New York ve diğer bölgelerde etkili bir siyasi mesele haline gelerek geçtiğimiz kasım ayında Mamdani’nin belediye başkanı seçilmesinde önemli bir rol oynamıştı.
