Geçmişin nasıl hatırlandığı, kim tarafından anlatıldığı ve hangi dillerle yeniden kurulduğu sorusu, Yapı Kredi Müzesi’nde izleyiciyle buluşan “Islık Çalan Hafıza” sergisinin merkezinde yer alıyor. Hafıza, tarih ve anlatı üzerine çok katmanlı bir düşünme alanı açan sergi, Akram Zaatari, Hilal Can ve Michael Rakowitz’in eserlerini müzenin koleksiyonundan seçilen yapıtlarla bir araya getirerek, geçmişle kurduğumuz ilişkinin sabit değil, sürekli yeniden yazılan bir süreç olduğunu hatırlatıyor.
Burcu Çimen’in küratörlüğünde hazırlanan sergi, Yapı Kredi Müzesi’nin Nümizmatik ve Gölge Oyunu Tiyatrosu koleksiyonlarından hareketle geniş bir anlatı ağı kuruyor. Tiyatro ve gösteri tarihinden Osmanlı dönemi arkeolojik kazılarına, Mezopotamya coğrafyasına uzanan bu kurgu, tarihi doğrusal bir anlatıdan çıkararak farklı zaman katmanlarının iç içe geçtiği bir deneyim alanı yaratıyor. “Islık Çalan Hafıza”, geçmişi kapanmış bir yapı olarak ele almak yerine, her yeniden anlatımda dönüşen ve yeni anlamlar kazanan canlı bir alan olarak düşünmeye davet ediyor.
Sergide Michael Rakowitz’in işleri, Irak Savaşı’nın yol açtığı yıkımı ve bu yıkımın Mezopotamya’daki kültürel miras üzerindeki etkilerini görünür kılarak politik hafızanın izini sürüyor. Akram Zaatari, Osman Hamdi Bey’in Sayda kazılarına ait arşivleri fotoğraflar ve yeni çeviriler üzerinden yeniden yorumlayarak arşivin kendisini tartışmaya açıyor. Hilal Can ise Karagöz ve Hacivat geleneğini ışık ve gölge aracılığıyla ele alırken, mitoloji ile bedenin politik konumunu kesiştiren bir anlatı kuruyor. Farklı sanatçı yaklaşımları, tarihin nasıl yazıldığı ve hangi anlatı biçimleriyle aktarıldığı sorusunu serginin ana eksenine yerleştiriyor.
“Islık Çalan Hafıza”, hafızayı pasif bir kayıt alanı olarak değil, beden, nefes ve ses aracılığıyla sürekli yeniden canlandırılan bir süreç olarak ele alıyor. Sergiye eşlik eden katalogda Seçil Epik, Edhem Eldem ve Vid Simoniti’nin metinleri yer alırken, Osman Hamdi Bey’in 1892 yılında Theodore Reinach ile birlikte kaleme aldığı Sayda kazılarına dair anılar ilk kez Türkçe çevirisiyle yayımlanıyor. Yayının editörlüğünü Sanat Dünyamız dergisi editörü Fisun Yalçınkaya üstleniyor.
“Islık Çalan Hafıza” sergisi, 7 Haziran 2026 tarihine kadar pazartesi hariç her gün 10.00–18.00 saatleri arasında Yapı Kredi Müzesi’nde ücretsiz olarak ziyaret edilebilir. Sergi, geçmişin tek bir anlatıya indirgenemeyeceğini hatırlatan yaklaşımıyla, hafızanın yeniden kurulma biçimlerine dair güçlü bir düşünme alanı sunuyor.
