Gündelik hayatımızda “ıslaklık” diye tarif ettiğimiz bir durum var. Elimizi suya soktuğumuzda ya da yağmur damlaları tenimize düştüğünde bunu hemen fark ediyoruz. Ama işin ilginç tarafı, vücudumuzda doğrudan “ıslaklığı” algılayan özel bir reseptör yok. Yani gözlerimizin ışığı, kulaklarımızın sesi algılaması gibi “ıslaklık için özelleşmiş bir alıcı” bulunmuyor. Peki o zaman bu his nasıl ortaya çıkıyor?
Aslında ıslaklık dediğimiz şey, beynimizin farklı duyusal bilgileri bir araya getirerek oluşturduğu bir yorum, belki de bir yanılsama. Cildimizde sıcaklığı, soğuğu ve dokunsal basıncı algılayan reseptörler var. Su gibi sıvılar cildimize temas ettiğinde hem basınç hem de ani bir sıcaklık değişimi yaşanıyor. Özellikle serinlik, beynimizde “ıslak” hissini tetikliyor. O yüzden elimiz soğuk bir yüzeye değdiğinde bazen “ıslak gibi” algılayabiliyoruz. Daha sıcak bir ortama girdiğimizde bu his hızla kayboluyor çünkü ıslaklıkla ilişkilendirdiğimiz serinlik ortadan kalkıyor.
Peki, o zaman cıva neden ıslak hissedilmiyor?
Bir diğer ilginç nokta da cıva örneği. Cıva sıvı olmasına rağmen elimizde su gibi bir ıslaklık algısı bırakmıyor. Bunun birkaç nedeni var. Öncelikle yüzey gerilimi çok yüksek. Cıva damlacık halinde kalmayı seviyor ve cilt üzerine kolayca yayılmıyor. Yayılmadığı için su gibi “sarmalayan” bir temas hissi oluşturmuyor.
İlginizi çekebilir: Kimsenin cevabını bilmediği soru: Su ıslak mıdır, yoksa kuru mu?
Cıvanın ısı iletimi de çok farklı. Su cildimizden ısıyı hızlıca çeker, bu da serinlik üzerinden ıslaklık hissi yaratır. Cıva ise farklı bir şekilde ısı iletir ve beynimiz bu duyumu “ıslaklık” olarak etiketlemez.
Son olarak dokunsal farklılıktan bahsedebiliriz. Su ince tabakalar halinde cildi kaplarken, cıva ise küçük, yuvarlak damlacıklar halinde akar. Bu dokunsal fark da “su gibi hissettirmemesinin” temel sebeplerinden biri.
Gördüğümüz gibi ıslaklık aslında bağımsız bir duyum değil. Serinlik, basınç ve dokunsal geri bildirimlerin birleşmesiyle ortaya çıkan bir yorum. Beynimiz bu sinyalleri bir araya getirip “şu an ıslanıyorsun” sonucuna varıyor. O yüzden bazen kuru bir yüzey bile ıslak gibi gelebiliyor ya da cıva gibi bir sıvı hiç ıslak hissettirmiyor.
