İsrail ile İran arasında nisan başında yürürlüğe giren kırılgan ateşkes son dönemde artan gerilim nedeniyle yeniden sınanırken ABD Başkanı Donald Trump Truth Social hesabından yeni bir paylaşımda bulundu. Donald Trump, “İsrail ve İran ateş etmeyi derhal durdurmalı.” ifadelerine yer verdi.
İsrail ordusu, dün Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesinde Hizbullah’a ait altyapıyı hedef aldığını açıklarken, saldırıda en az iki kişi hayatını kaybetti, 20 kişi yaralandı. Saldırının ardından İran’dan İsrail’e füze atışları yapıldı. Tahran yönetimi, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını sürdürmesi halinde daha sert karşılık verileceği uyarısında bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise ilk açıklamasında hem İran’ın füze saldırılarından hem de İsrail’in Beyrut’u hedef almasından memnun olmadığını belirterek taraflara müzakere masasına dönme çağrısı yaptı. Hatta Axios, Trump’ın Netanyahu’yu aradığını ve misilleme saldırısını ertelemesini istediğini bildirmişti. Buna göre Netanyahu istemeden de olsa Trump’ın teklifini kabul etti.
TRUMP UYARISINA RAĞMEN İSRAİL’DEN MİSİLLEME
Ancak ABD Başkanı’nın uyarısına rağmen İsrail’den gece yarısı misilleme geldi. İsrail ordusu, İran’ın batısı ve merkezdeki bölgelerini vurduğunu bildirdi. İsrail savaş uçakları İran’ın 5 büyük kentini vurdu. Vurulan kentler, başkent Tahran, İsfahan, Kerec, Tebriz ve Kirmanşah.
“TÜM SENARYOLARA, GENİŞ ÇAPLI OPERASYONA HAZIRLIKLIYIZ”
İran’da radar tesislerinin vurulmasına misilleme olarak İsrail’de Nevatim ve Tel Nof Hava Üsleri’ni hedef aldıklarını bildiren İran Devrim Muhafızları, “Tüm senaryolara ve tüm cephelerde geniş çaplı operasyona hazırlıklıyız.” mesajını verdi.
Bu mesajın ardından İsrail Ordusu, “İran’dan İsrail’e doğru yeni füzelerin fırlatıldığı tespit edildi.” açıklamasında bulundu.
İRAN ABD’Yİ SORUMLU TUTTU
İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, “İsrail’in saldırganlığındaki ABD’nin sorumluluğu açıktır ve gerilimin tırmanmasının sonuçlarından da ABD sorumludur.” dedi.
İRAN: İSRAİL’E SALDIRILAR SONA ERDİ
İran Silahlı Kuvvetleri; İsrail’e askeri operasyonun sona erdiğini ilan etti, İsrail’in Lübnan’a saldırılarının yeniden başlaması halinde daha sert saldırılar yapılacağına dair uyardı.
İran-İsrail arasında karşılıklı saldırıların ardından İran ordusu saldırıları durdurduğunu açıkladı. Açıklamayı İran Silahlı Kuvvetleri yaptı.
“SAHAYI DA MASAYI DA TERK ETMEDİK”
İsrail’in Lübnan’a saldırılarının yeniden başlaması halinde daha sert saldırılar yapılacağının altı çizilirken İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada; “Milletimizin haklarını dirayetle savunacağız ve hiçbir tehdit karşısında geri adım atmayacağız. Diplomasi ve savunma, ulusal gücün iki kanadıdır; ne sahayı ne de müzakere masasını terk ettik. ” ifadelerini kullandı.
İSRAİL: TRUMP’IN TALEBİ ÜZERİNE DURDU
İsrail basını, “İsrail, Trump’ın talebi üzerine İran’a yönelik saldırıları durdurdu.” ifadelerine yer verirken “Hizbullah’ın İsrail kasaba ve şehirlerine yönelik saldırıları devam ederse, İsrail Beyrut’un güney banliyölerine saldıracak.” da denildi.
“KIZILDENİZ’DE İSRAİL’İN DENİZCİLİK FAALİYETLERİNİ TAM VE KESİN BİR YASAK GETİRİYORUZ”
Öte yandan Yemen’deki İran destekli Husiler, İsrail’e füze saldırısı düzenlediklerini ve Kızıldeniz’de İsrail gemilerini hedef alacaklarını açıkladı. Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, yaptığı açıklamada İsrail’in Yafa kentine füze saldırıları gerçekleştirdiklerini söyledi.
Kızıldeniz’de İsrail gemilerini hedef alacaklarını belirten Seri, “Kızıldeniz’de İsrail’in denizcilik faaliyetlerine tam ve kesin bir yasak getiriyoruz. Şu andan itibaren düşmanın tüm hareketliliğini meşru askeri hedef olarak kabul ediyoruz.” dedi.
İsrail’in gerilimi tırmandıran adımlarına aynı şekilde karşılık vereceklerini söyleyen Seri, İsrail’e yönelik saldırılarını artıracaklarını ifade etti.
İSRAİL BASINI: ÇATIŞMA BİRKAÇ GÜN SÜREBİLİR
Ayrıca İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin İran ile yaşanan çatışmanın “birkaç gün sürmesini beklediğini” yazdı. İsrail Ordu Radyosu’nun haberinde, İsrailli yetkililerin durum değerlendirmesi yaptığı belirtildi.
Tel Aviv yönetiminin İran ile çatışmanın birkaç gün sürmesini beklediğine işaret edilen haberde, İsrail ordusunun da yedek askerlerin orduya çağrılması için hazırlık yaptığı kaydedildi.
Öte yandan, İsrail Ordusu İç Cephe Komutanlığı’nın Ben Gurion Havalimanı’ndaki uçuşların günlük 2 bin 500 yolcu ile sınırlandırılmasını talep ettiği aktarıldı.
Bu kararın, saat başına gerçekleştirilen uçuş sayısında azalmaya yol açabileceği belirtilen haberde, İsrail hava sahasının açık kalacağı ve konuyla ilgili görüşmelerin devam ettiği ifade edildi.
AB’DEN ANLAŞMA ÇAĞRISI
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Orta Doğu’da gerilimin yeniden tırmandığını, bölgenin tırmanmaya değil tarafların müzakere masasına oturup anlaşmaya varmasına ihtiyacının olduğunu söyledi.
Kallas, dönem başkanı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde düzenlenen gayriresmi AB Savunma Bakanları Toplantısı öncesinde konuştu. AB’nin Kızıldeniz’deki ASPIDES Operasyonu’na dikkati çeken Kallas, bölgede bu operasyon kapsamında daha fazla ne yapabileceğini değerlendirdiklerini belirtti.
Kallas, “Ayrıca bugün seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin yaptırımların İran’a ilk kez uygulanacağı gün olacak.” dedi.
“HER İKİ TARAFLA DA TEMAS HALİNDEYİZ, ATEŞKES SON DERECE ÖNEMLİ”
Hürmüz Boğazı bağlamında İran ile ABD’nin anlaşmaya varması gerektiğinin altını çizen Kallas, taraflara diyalog çağrısında bulunduklarını söyledi. Orta Doğu’da gerilimin yeniden tırmandığına dikkati çeken Kallas, “Bölgenin ihtiyacı olan şeyin tırmanma değil tarafların müzakere masasına oturup anlaşmaya varması olduğunu düşünüyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Kallas, AB’nin ateşkes sağlandıktan sonra gemilere refakat edilmesi konusunda da katkı sağlayabileceğini, bugün bu konuyu görüşeceklerini belirtti. İlk olarak ateşkesin sağlanması gerektiğini vurgulayan Kallas, “Her iki tarafla da temas halindeyiz ve onlara bu mesajı vermeye çalışıyoruz, ateşkes son derece önemli.” görüşünü paylaştı.
İRAN DEVRİM MUHAFIZLARI HAYFA’YI VURDU
İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’in İran’daki petrokimya tesislerine yönelik saldırılarına karşılık olarak Hayfa’daki sanayi tesislerini hedef aldıklarını söyledi. Devrim Muhafızları Ordusunun yayımladığı bildiride, Hayfa’daki benzer sanayi tesislerinin de hedef alındığı kaydedildi.
Bildiride ayrıca, İsrail’in sivil hedefler ile petrol sanayisini hedef almasının bölgedeki tüm enerji merkezlerini etkileyebilecek tehlikeli bir oyunu başlattığı ve ortaya çıkacak ekonomik sonuçlardan ABD’nin sorumlu olacağı belirtildi.
İSRAİL’E İLK CEVAP HUSİLERDEN GELMİŞTİ
İsrail’e ilk cevap, İran destekli Husilerden gelmişti. İsrail ordusundan yapılan açıklamada Yemen’den fırlatılan füze nedeniyle hava savunma sistemlerinin devreye girdiği bildirilmişti. Saldırı nedeniyle Tel Aviv’de siren sesleri duyulmuştu.
Günün ilk ışıklarıyla İran’ın da yeniden İsrail’i hedef aldığı bildirilmişti. İran’dan fırlatılan füzeler nedeniyle İsrail’in güney ve orta kesimindeki birçok kent ile işgal altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da sirenler çalmıştı.
İsrail hava savunma sistemleri İran füzelerini önlemeye çalışırken, gökyüzünden patlama sesleri duyuldu.
TRUMP NE DEDİ?
Trump, saldırı sonrası ilk açıklamasında “Pazartesi, salı ya da çarşamba anlaşma olabilirdi ama şimdi bunlar yaşanıyor.” ifadelerini kullanmıştı.
Daha sonra Financial Times’a (FT) konuşan Trump, İran’ın füze saldırılarının Washington ile Tahran arasında yürütülen görüşmeleri etkilemeyeceğini savundu.
“Bu, anlaşma üzerinde hiçbir etki yaratmayacak.” diyen Trump, “Anlaşma kendi şartlarıyla olur ya da olmaz, ancak bu saldırılar sonucu değiştirmeyecek.” ifadelerini kullandı.
“ASKERİ SEÇENEKLER MASADA”
Trump, olası bir anlaşmanın başarısız olması halinde ABD’nin nasıl hareket edeceği sorusuna verdiği yanıtta askeri müdahale ihtimalini gündeme getirdi. Trump, “Ya içeri girer ve askeri olarak halletmediğimiz geri kalan işleri tamamlarız ya da İran’a yönelik ablukayı sürdürürüz. Bu abluka muhtemelen ülkeye karşı şimdiye kadar yapılmış herhangi bir saldırıdan daha etkili oldu.” ifadelerini kullandı.
FT, Trump’ın bu sözlerini İran’a yönelik bir komando baskını veya doğrudan askeri operasyon seçeneğine açık kapı bırakması olarak yorumladı.
NETANYAHU İLE GERİLİM İDDİASI
Trump’ın Netanyahu hakkındaki açıklamaları, geçen hafta iki lider arasında gerçekleştiği öne sürülen sert telefon görüşmesinin ardından geldi.
Axios’un haberine göre Trump, günler öncesinde gerçekleşen görüşmede Netanyahu’ya ağır ifadeler kullandı. Haberde bir ABD’li yetkilinin, Trump’ın İsrail liderine “Ben olmasaydım hapiste olurdun.” dediği aktarıldı.
Trump, FT’ye söz konusu telefon görüşmesinin gerçekleştiğini doğruladı ve iddialara itiraz etmedi. İki lider İran saldırısının ardından da telefonda görüştü.
Diğer yandan Axios’a konuşan ABD’li yetkililer, İsrail’in İran’a yakın zamanda yanıt vermeyeceğini bildirdi.
İSRAİL DURMUYOR
ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ile Lübnan arasında son dönemde birden fazla ateşkes sağlanmasına rağmen İsrail ordusu Lübnan’daki hedeflere yönelik saldırılarını sürdürdü. İsrail’in pazar günü Beyrut’un güneyindeki Hizbullah’ın güçlü olduğu bölgelere saldırı düzenledi.
Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail’in 2 Mart’tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 3 bin 613 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington’daki 4. tur görüşmelerin ardından 3 Haziran’da İsrail ve Lübnan’ın, Hizbullah’ın saldırılarını tamamen durdurması ve tüm unsurlarını Litani Nehri’nin güneyinden çekmesi şartıyla “geniş kapsamlı ateşkes” konusunda mutabakata vardığını duyurmuştu. Hizbullah ise şartlı ateşkesi reddettiğini açıklamıştı.
Ancak duyurulan ateşkes anlaşmalarına rağmen İsrail ordusu saldırılarını sürdürüyor.
İRAN’DAN SALDIRI
Son saldırıların ardından İran da pazar günü İsrail’e füze atışları gerçekleştirdi. Tahran yönetimi ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın ön şartlarından birinin İsrail’in kalıcı ateşkesi kabul etmesi olduğunu savunuyor.
İran Devrim Muhafızları tarafından saldırıya ilişkin yapılan açıklamada, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının sona erdirilmesini gerektiği belirtildi.
Açıklamanın devamında, “Lübnan’a saldırılar devam ederse veya İran’ın saldırılarına yanıt verilirse, daha ezici ve pişmanlık verici darbelerle yüzleşecekler. Bu geceki operasyon yalnızca bir uyarı niteliğindeydi; saldırıların tekrarlanması halinde yanıtlar çok daha kapsamlı olacak ve bölgedeki tüm Amerikan-Siyonist hedeflerini kapsayacaktır.” denildi.
İsrail basını ise İran’ın yaklaşık 10 balistik füze fırlattığını bildirdi.
Saldırıdan bir saat sonra İsrail ordusundan yapılan açıklamada, saldırıların sona erdiği ve ülke genelinde tüm bölgelerde sığınaklardan çıkılabileceği açıklandı.
TAHRAN’DA PATLAMA SESLERİ
İran devlet televizyonu ise saldırı sonrası Doğu Azerbaycan eyaletinin Tebriz kentinde İsrail’e ait bir insansız hava aracının düşürüldüğünü bildirdi. Başka bir ayrıntı ise paylaşılmadı.
Gece yarısı ise İsrail’den İran’a saldırı geldi. İsrail ordusu, İran’ın batı ve merkez bölgelerinde savaş uçaklarıyla saldırı düzenlendiğini bildirdi. İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamada “Siyonist düşman, havadan fırlatılan balistik füzeler kullanarak ülkemiz topraklarındaki bazı hedeflere saldırı düzenledi.” ifadeleri kullanıldı.
İran medyasına göre Tahran, İsfahan ve Tebriz’de patlama sesleri duyuldu. Kerec kentinin de hedef alındığı bildiriliyor. İran’ın İsfahan’da bir nükleer tesisi olduğu biliniyor. Ancak tesis, geçen seneki ABD-İsrail saldırılarında hedef alınmıştı.
Sabaha karşı İsrail, İran’dan füzelerin ateşlenmeye devam ettiğini bildirdi. İran’dan fırlatılan füzeler nedeniyle İsrail’in orta ve güney kesimindeki birçok kentte sirenlerin çaldığı bildirildi.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran’dan füzelerin ateşlendiğinin tespit edildiği ve hava savunma sistemlerinin İran füzelerini önlemeye çalıştığı kaydedildi.
