Mısır piramitlerinin derinliklerinden yükselen kendine has, nemli ve tozlu koku, artık sadece geçmişin izlerini değil, bilimin yeni anahtarlarını da içinde barındırıyor. Arkeologlar uzun zamandır mumyaların yaşını ve nasıl korunduklarını anlamak için zahmetli kimyasal yöntemlere başvuruyordu. Ancak yeni bir araştırma, bu kalıntıların yaydığı kokuların, mumyalama sanatının tarih boyunca nasıl evrildiğine dair adeta birer kimlik kartı görevi gördüğünü kanıtladı.
19 farklı mumya üzerinde yapılan incelemeler, antik dönemdeki kimyagerlerin reçete tercihlerinin, kokular üzerinden takip edilebileceğini gösteriyor.
Antik Mısır’da mumyalama geleneği yaklaşık 4 bin 500 yıl önce, Eski Krallık döneminde popüler hale geldi ve Roma dönemine kadar kesintisiz devam etti. Bu uzun süreçte kullanılan malzemeler de durağan kalmadı; bitkisel yağlardan hayvan yağlarına, ağaç reçinelerinden bal mumuna kadar pek çok içerik zamanın ruhuna göre değişti. Araştırmacılar, mumyaların yaydığı uçucu organik bileşikleri analiz ederek, bu hassas tarihi eserlere zarar vermeden hangi dönemden geldiklerini tespit etmeyi başardı. Bu yöntem, geleneksel yöntemlerin aksine mumyanın dokusuna dokunmadan, sadece çevresindeki havayı koklayarak bilgi edinilmesini sağlıyor.
Kokuların kronolojik yolculuğu
Yapılan testler, milattan önce 2000 yılından milattan sonra 295 yılına kadar geniş bir zaman dilimini kapsıyor. Sonuçlar oldukça çarpıcı; aynı dönemden gelen mumyalar, neredeyse birbirinin kopyası olan koku profilleri sergiliyor. Örneğin Yeni Krallık, Ptolemaios Hanedanı ve Roma dönemine ait mumyalarda ham petrolden elde edilen bitüm maddesinin izlerine rastlanırken, daha eski dönemlerden kalan mumyalarda bu bileşene hiç rastlanmıyor. Bal mumu miktarı ve kullanılan yağ çeşitlerindeki farklılıklar da kokunun karakterini tamamen değiştirerek her çağa özgü bir imza oluşturuyor.
Öyle ki, bilim insanları içerikteki yağların tam türünü bilmeseler bile, sadece koku moleküllerine bakarak bir mumyanın hangi hanedanlık döneminde sarıldığını söyleyebilecek duruma geldi. Hatta bir mumyanın koku profilini belirleyen en temel unsurun, onun kaç yaşında olduğu değil, mumyalanma sırasında kullanılan o döneme özgü teknikler olduğu anlaşıldı. Son dönemde mumyalar üzerinde yapılan benzer çalışmalarda “tatlı”, “baharatlı” ve “odunsu” aromaların varlığı da keşfedilmişti.
Bu son araştırma, kokuların analiz edilmesinin, tarihin en gizemli ritüellerinden biri olan mumyalamanın sırlarını çözmek için hızlı, kolay ve tahribatsız bir yol haline geldiğini müjdeliyor.
