ABD yönetimi, Çin’in 2020 yılında gizli bir nükleer deneme gerçekleştirdiğini öne sürdü. Açıklama, ABD ile Rusya arasındaki son nükleer silah kontrol anlaşması New START’ın yürürlükten kalkmasının hemen ardından yapıldı.
NEW START SONA ERDİ, SINIRLAR KALKTI
Anlaşmanın sona ermesiyle, dünyanın en büyük iki nükleer gücü olan ABD ve Rusya ilk kez on yıllar sonra cephaneliklerine ilişkin bağlayıcı sınırlamalardan çıktı.
ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimindeki üst düzey yetkililer, New START kısıtlamalarına artık uymayacaklarını, bunun yerine Moskova ve Pekin’i kapsayan daha geniş bir anlaşmaya ihtiyaç olduğunu savunuyor.
Trump, geçen yıl ABD’nin nükleer silah testlerini yeniden başlatması çağrısında bulunmuştu.
“YÜZLERCE TONLUK VERİM” İDDİASI
ABD Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü ve Uluslararası Güvenlik’ten Sorumlu Müsteşarı Thomas DiNanno, Viyana’daki küresel bir silahsızlanma konferansında yaptığı konuşmada, “ABD hükümeti, Çin’in yüzlerce tonluk verime sahip nükleer patlama testleri gerçekleştirdiğinin farkında.” dedi.
DiNanno, Çin’in 22 Haziran 2020’de bu tür bir nükleer test yaptığını ileri sürdü ancak ayrıntı paylaşmadı. Eski bir üst düzey ABD yetkilisi, 2020’deki teste ilişkin bilgilerin gizlilikten çıkarıldığını söyledi.
SİSMİK İZLERİ GİZLEME SUÇLAMASI
DiNanno, Çin ordusunu nükleer patlamaların tespitini zorlaştırmak için “ayrıştırma” yöntemini kullanmakla suçladı.
Uzmanlara göre bu yöntemde büyük yeraltı boşlukları açılarak patlamanın sismik etkisi azaltılıyor ve küresel izleme sistemlerinden saklanması kolaylaşıyor.
Nükleer testleri izleyen yetkili kurumlar ise 22 Haziran 2020’de nükleer silah testine uygun herhangi bir olay tespit etmediğini söylüyor.
Uluslararası İzleme Sistemi, yaklaşık 500 ton TNT’ye eşdeğer ya da üzerindeki patlamaları tespit edebiliyor. Kuzey Kore’nin ilan ettiği altı nükleer denemenin tamamı saptandı.
DÜŞÜK VERİMLİ TESTLER GİZLENEBİLİR Mİ?
Silah Kontrolü Derneği İcra Direktörü Daryl Kimball, eğer söz konusu patlama çok düşük verimliyse küresel izleme istasyonlarından saklanmasının mümkün olabileceğini söyledi.
Ancak Kimball, “Gerçek bir ihlal varsa bu ciddi bir sorundur, sadece şikayet etmek çözüm değildir.” dedi.
“BİR DÖNEMİN SONU”
ABD yönetimi, yeni bir silah kontrol döneminin ancak Rusya’nın yanı sıra Çin’in de müzakere masasında yer almasıyla mümkün olacağını savunuyor.
Pekin ise cephaneliğinin Washington ve Moskova ile kıyaslanamayacağını belirterek üçlü müzakerelere mesafeli duruyor.
