Antarktika’daki en dengesiz ve erişilmesi en zor bölgelerden biri olan Thwaites Buzulu’na (namıdiğer Kıyamet Buzulu) ulaşmayı hedefleyen bilimsel sondaj görevi, hayati ölçüm cihazlarının buz içinde sıkışmasıyla başarısızlıkla sonuçlandı.
Aynı zamanda tehlikeli hava koşullarının yaklaşması üzerine ekip, deneyi tamamen sonlandırmak zorunda kaldı.
BUZULUN ALTINA ULAŞACAKLARDI
İngiltere’den British Antarctic Survey (BAS) ile Güney Kore Kutup Araştırmaları Enstitüsü’nden (KOPRI) bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, ülke büyüklüğündeki Thwaites Buzulu’nun ana gövdesinin altına ulaşılması amaçlanıyordu. Bu buzulun çökmesi halinde küresel deniz seviyelerinin yaklaşık 65 santimetre yükselmesi bekleniyor.
Araştırmacılar, buzun altına ulaşmak için 80 dereceye kadar ısıtılan yüksek basınçlı suyla, 30 santimetre çapında ve yaklaşık bin metre derinliğinde bir sondaj deliği açmayı başardı. Bu sayede, buzulu besleyen ana gövdenin altından ilk kez doğrudan ölçümler alındı. Ölçümler, buz tabanında yoğun türbülans ve erimeyi hızlandırabilecek görece sıcak okyanus sularının varlığına işaret etti.
Ancak asıl hedef olan ve iki yıla kadar buzun altında kalıp uyduyla veri iletmesi planlanan sabit ölçüm sistemi, sondaj deliğinden indirilirken sıkıştı. Bilim insanlarına göre delik, aşırı soğuk ve buzuldaki hızlı hareket nedeniyle donmuş ya da deforme olmuş olabilir. Thwaites Buzulu’nun bazı bölgelerinde günde 9 metreye varan hareketler kaydediliyor.
PROJE İPTAL EDİLDİ
Yaklaşan kötü hava koşulları, azalan sıcak su kaynakları ve araştırma gemisi Araon’un Antarktika’dan ayrılma takvimi nedeniyle ikinci bir sondaj açmak mümkün olmadı. Sonuç olarak ölçüm sistemi buzun altında bırakıldı ve proje tamamen iptal edildi.
Her ne kadar görev nihai hedefini gerçekleştirememiş olsa da ekip elde edilen verilerin son derece değerli olduğunu düşünüyor. Daha önce 2022’de yapılan bir girişimde bölgeye dahi ulaşılamamıştı. Bu kez ise buzun altından kritik gözlemler alınabildi.
Bilim insanları, Antarktika Buz Tabakası’nın dengesinde kilit rol oynayan Thwaites Buzulu’nun geleceğini anlamanın, önümüzdeki yüzyıllarda deniz seviyesindeki yükselme risklerini öngörmek açısından hayati önemde olduğuna dikkat çekiyor.
