Gezegenimizin yörüngesi her geçen gün daha kalabalık bir hale gelirken, teknoloji devlerinin sunduğu uzay tabanlı internet projeleri gökyüzü tutkunlarını ve bilim insanlarını endişelendirmeye devam ediyor. Amazon’un yeni internet uydu ağı “Amazon Leo” (eski adıyla Project Kuiper), alçak Dünya yörüngesinde yerini almaya başlar başlamaz astronomların radarına takıldı.
12 Ocak 2026’da paylaşılan yeni bir çalışma, bu uyduların parlaklığının astronomik araştırmaları ciddi şekilde aksatabilecek seviyede olduğunu gözler önüne seriyor. Henüz 180 uydusu fırlatılan ancak toplamda 3 bin 200’den fazla araca ulaşması planlanan bu devasa ağ, gökyüzünün karanlığını tehdit eden yeni bir tehlike olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), uydu ağlarının bilimsel çalışmalarla uyum içinde var olabilmesi için belirli parlaklık sınırları öneriyor. Ancak yapılan analizler, Amazon uydularının bu sınırları düzenli olarak aştığını açıkça ortaya koymuş durumda. Yaklaşık 630 kilometre yükseklikte süzülen bu araçlar, ortalama 6,28 kadir parlaklığa sahip. Bu değer çıplak gözle her zaman seçilemeyecek kadar sönük olsa da, hassas teleskoplar için adeta birer ışık kirliliği kaynağına dönüşüyor. Hatta gözlemlerin yüzde 25’inde uydular o kadar parlıyor ki, teleskop yardımı olmadan bile fark edilebilecek hale geliyor.
Teleskopların görüş alanındaki “ışıklı izler”
Parlak uydular, özellikle Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi gibi geniş ölçekli gökyüzü taramaları yapan yer tabanlı merkezler için büyük bir sorun teşkil ediyor. Teleskopların poz süreleri sırasında görüş alanından geçen bir uydu, görüntü üzerinde boydan boya parlak bir çizgi bırakarak o karenin bilimsel değerini yok ediyor. Sadece yerdeki değil, Hubble Uzay Teleskobu gibi yörüngedeki gözlemevleri de bu trafikten nasibini alıyor. Amazon’un uyduları şimdilik devasa antenlere sahip BlueBird uydularından daha sönük olsa da, gelecekte daha düşük irtifalara yerleştirilecek yeni modellerin çok daha parlak görüneceği tahmin ediliyor.
Bu tabloya rağmen bilim dünyası Amazon’un tutumundan tamamen umutsuz değil. Şirketin, uyduların parlaklığını düşürmek için astronomlarla erken aşamada iletişime geçmesi takdirle karşılanıyor. Mühendisler, uyduların alt kısımlarını ayna gibi yaparak güneş ışığını yere değil uzaya yansıtmak veya parçaların açılarını Dünya’dan bakıldığında güneşli kısımlar görünmeyecek şekilde ayarlamak üzerinde çalışıyor. Hatta 2023’teki ilk testlerden bu yana yansıma miktarında önemli bir düşüş sağlandığı açıklanmış durumda. Ancak OneWeb dışındaki neredeyse tüm dev uydu ağlarının önerilen limitleri aşmaya devam etmesi, internet çağı ile uzay gözlemleri arasındaki dengenin hala tam olarak kurulamadığını kanıtlayan bir gerçek…
