Petrol fiyatları, yatırımcıların arz güvenliğine yönelik jeopolitik riskleri ve ABD’nin Venezuela üzerindeki yeni kontrol mekanizmalarını değerlendirmesiyle yükselişe geçti. Hafta başındaki kayıplarını telafi etme eğilimine giren piyasada, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı %3,2 artışla 58 dolar seviyesinin hemen altında dengelendi.
BEYAZ SARAY’DAN İRAN’A SERT UYARI
Piyasadaki yukarı yönlü hareketin temel taşlarından birini ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları oluşturdu. Trump, devam eden protestolar sırasında İran hükümetinin göstericilere yönelik sert müdahalede bulunması durumunda ülkeyi “ağır şekilde” vurmakla tehdit etti. Arz fazlası beklenen bir piyasada, İran kaynaklı olası bir kesinti beklentisi fiyatlardaki prim artışını destekledi.
YATIRIM FONLARI VE ENDEKS DENGELENME ETKİSİ
Boğa piyasası (yükseliş) ivmesini güçlendiren bir diğer unsur ise emtia endekslerindeki yıllık yeniden dengeleme dönemi oldu. Önümüzdeki günlerde ham petrole nakit akışının sürmesi beklenirken, Brent petrol opsiyon piyasasında da riskten korunma (hedge) talebi güçlendi. Kpler Bridgeton Research verilerine göre, trend takip eden fonların WTI’da yüzde 91 oranında “kısa pozisyon” (fiyat düşüşü beklentisi) alması, ani fiyat yükselişlerinde pozisyon kapatma telaşını (short cover) tetikleyerek yükselişi hızlandırdı.
VENEZUELA PETROLÜNDE “WASHINGTON” DÖNEMİ
Piyasanın odağındaki asıl konu ise ABD’nin Venezuela petrol endüstrisini kontrol altına alma çabaları. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Venezuela petrol satışlarını denetleme planlarını açıklarken, ilk etapta stoktaki ham petrolün piyasaya sunulacağını belirtti. Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA ise Washington ile Chevron modeline benzer bir satış mekanizması için müzakerelerin sürdüğünü bildirdi.
Başkan Trump, New York Times’a verdiği mülakatta ABD’nin Venezuela üzerindeki denetiminin yıllarca sürebileceğini belirterek, “Petrolün (akışın) düzene girmesi zaman alacak” dedi.
“ÜRETİM ARTIŞI DEĞİL ROTA DEĞİŞİMİ”
Energy Aspects Araştırma Direktörü Amrita Sen, Bloomberg Televizyonu’na yaptığı değerlendirmede, yaşananların üretim artışından ziyade bir “ticaret akışı kayması” olduğunu vurguladı. Sen, “Çin’in aleyhine, ABD’nin lehine bir akış göreceğiz. Ancak bu durum Venezuela’nın toplam üretiminde ciddi bir artış anlamına gelmiyor” ifadelerini kullandı.
ENERJİ DEVLERİ VENEZUELA İÇİN SIRAYA GİRDİ
Venezuela’daki yeni döneme küresel enerji devleri de ilgi gösteriyor:
Citgo: 2019’daki yaptırımlardan bu yana ilk kez alımlara başlamayı değerlendiriyor.
Trafigura ve Vitol: Venezuela petrolü için görüşmelere katılma ve lisans alma aşamasında.
Chevron: Ülkedeki faaliyet lisansını uzatmak için temaslarını sürdürüyor.
ConocoPhillips ve ExxonMobil: Venezuela enerji sektörünün canlandırılmasında oynayabilecekleri rolü analiz ediyor.
Trump, Venezuela’nın yaklaşık 2 milyar dolar değerindeki 50 milyon varil petrolü ABD’ye devredeceğini ve satış gelirlerinin her iki ülkenin yararına olacak şekilde ABD Hazine hesaplarında tutulacağını açıkladı. Öte yandan, Venezuela petrolünün ana alıcısı konumundaki Çin’in, yeni dönemde de petrol alımından tamamen dışlanmayacağı belirtildi.
