Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde, güneş ışığının ancak sönük bir parıltı olarak ulaştığı “alacakaranlık kuşağı”, bilim dünyasını heyecanlandıran gizemli kapılarını araladı. Guam açıklarındaki derin mercan resiflerinde yürütülen kapsamlı bir araştırma, daha önce hiç görülmemiş canlı türlerini gün yüzüne çıkardı.
Bilim insanları, bu keşif yolculuğunda 20’si bilim dünyası için tamamen yeni olan onlarca türle karşılaştı. Deniz yüzeyinin 100 metre ve daha derinindeki bu bölgeler, yüksek basınç ve kısıtlı zaman nedeniyle araştırmacılar için her zaman ulaşılması en zor noktalar arasında yer aldı. İnsanlı dalışların sadece 15-25 dakika ile sınırlı kaldığı bu derinliklerde, çözüm “su altı otelleri” olarak adlandırılan teknolojik bir yöntemle bulundu.
ARMS adı verilen otonom resif izleme yapıları, aslında üzerine deniz canlılarının yerleşebileceği kat kat plakalardan oluşan yapay yuvalar. 2018 yılında Guam’ın derin sularına yerleştirilen bu cihazlar, tam yedi yıl boyunca sessizce misafirlerini ağırladı. Kasım 2025’te bu yapıların yüzeye çıkarılmasıyla birlikte, adeta bir zaman kapsülü açılmış oldu. Araştırmacılar, iki haftalık yoğun bir inceleme sürecinin ardından 2000’den fazla örnek topladı.
Bu devasa koleksiyon içinde, bölgede daha önce hiç kaydı bulunmayan 100 türün yanı sıra, renkleri ve şekilleriyle şaşırtan yepyeni canlılar da bulunuyor. Jelibon şekerlerini andıran pembe-sarı balıklar, bacakları spagetti tabağını andıran garip yengeçler ve derin denizlerin vazgeçilmezi olan rengarenk deniz tavşanları, bu yeni dünyanın sakinlerinden sadece birkaçı.
Derinlerde yükselen sıcaklık alarm veriyor
Bu su altı istasyonları sadece yeni canlı türlerini keşfetmekle kalmadı, aynı zamanda üç yıl boyunca kesintisiz sıcaklık verisi de topladı. California Bilimler Akademisi uzmanları, elde edilen verilerin derin denizlerde “net ve istikrarlı bir ısınma eğilimi” gösterdiğini belirtiyor. Genellikle iklim değişikliğinin etkilerinden uzak olduğu düşünülen bu derin resiflerin bile ısınmaya başladığının kanıtlanması, bilim dünyasında endişe yarattı. Araştırma ekibi, alacakaranlık kuşağındaki türlerin yarısından fazlasının henüz keşfedilmediğini, ancak bu ekosistemlerin kirlilik, aşırı avlanma ve iklim kriziyle şimdiden karşı karşıya kaldığını vurguluyor.
Keşfin en önemli amaçlarından biri, bu gizemli ekosistemlerin değerini göstererek koruma çalışmalarını derin sulara yaymak. Mevcut deniz koruma alanlarının büyük çoğunluğu sadece sığ resifleri kapsıyor ve bu durum, insani baskıların fark edilmeden daha derinlere kaymasına neden oluyor. Guam’daki bu benzersiz canlı toplulukları, okyanusun derinliklerindeki ekolojik dengenin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak DNA analizleri, bu “su altı otellerinden” çıkan yeni türlerin sayısını daha da artırabilir. Bilim insanları, bu gizli dünyayı tamamen yok olmadan önce koruma altına alabilmek için zamanla yarışıyor.
